ตำนานงานเขียน: บทความคัดสรรที่ผู้เขียนภูมิใจ (ส.ศิวรักษ์)

" เท่าที่ทราบ ภรรยาข้าพเจ้ามักไม่อ่านงานเขียนของสามี แต่เวลามีราชภัย เธอก็ร่วมทุกข์กับสามีอย่างแท้จริง และบัดนี้ เธอมีอายุครบ ๗ รอบนักษัตร . " โดยเราได้อยู่กินร่วมกันมาถึง ๕๕ ปี เข้านี่แล้ว ข้าพเจ้าเห็นควรจัดพิมพ์หนังสือเล่มใหม่ เพื่ออุทิศให้เธอ ซึ่งนับได้ว่าเป็นปฏิการส่วนน้อย ที่ไม่อาจตอบแทนคุณงามความดีของเธอได้อย่างจริงจัง . " นึกๆ ดูว่าจะเรียบเรียงหนังสือขึ้นใหม่ ก็ชราภาพครอบงำ จนไม่อาจนฤมิตรอะไรได้อีกแล้ว จึงคิดจะรวบรวมข้อเขียนที่ถูกใจตนเอง หรือข้อเขียนที่มีอิทธิพลกับสังคมมารวบรวมเป็นเล่ม . " แม้เธอจะไม่อ่าน แต่เมื่อข้าพเจ้าล่วงลับไปแล้ว เธอเกิดอยากอ่านงานของสามี เริ่มที่เล่มนี้ก็คงได้กระมัง แม้คนอื่นๆ ที่ไม่อยากอ่านงานเล่มอื่นๆ ของข้าพเจ้า อ่านเพียงเล่มนี้ ก็น่าจะรู้จักข้าพเจ้าได้มิใช่น้อย " รวมคำพูด ข้อเขียน และบทกวีคัดสรร จากผลงานในรอบ 70 ปี (2493-2563) ที่ ส. ศิวรักษ์ ภูมิใจนำเสนอ เพื่อเป็นที่ระลึกในโอกาส 7 รอบอายุ ของ นิลฉวี ศิวรักษ์ ผู้เป็นคู่ชีวิต ข้อเขียน ได้แก่ เก็บอิฐสมัยใหม่เข้าใจเกินตำรา, มาพูดภาษาไทยกันดีกว่า, อนาคตของไทยอยู่ที่ไหน, ศิลปวัฒนธรรมกับแนวนโยบายแห่งรัฐ และหนังสือน่าอ่าน คำพูด นอกจากสุนทรพจน์ที่กล่าวในการรับรางวัลศรีบูรพา, รางวัลสัมมาชีพ และรางวัลสันติภาพนิวาโนแล้ว ยังมีปาฐกถาเรื่องเสรีภาพทางวัฒนธรรมในสังคมไทย, ประยุกต์แนวคิด คานธีกับการต่อต้านลัทธิบริโภคนิยม และมุมมองของพุทธศาสนิกเพื่อสังคมคนหนึ่งต่อกระแสโลกาภิวัตน์และวิกฤตสิ่งแวดล้อม บทแปล คือ สุนทรพจน์ของวุฒิสมาชิกฟุลไบรท์ ซึ่งเปิดเผยความจริงเรื่องสงครามเวียดนามอย่างน่าสนใจ บทร้อยกรอง ประกอบด้วย เรือดี, แด่สีหมอก คำสารภาพของพ่อแผน, อังคาร กัลยาณพงศ์, ปรีดี พนมยงค์, ป๋วย อึ๊งภากรณ์, จำกัด พลางกูร บุคคล ได้แก่ ป้าแปลก, ภัทรศรี อนุมานราชธน, อวบ สาณะเสน และไกรศักดิ์ ชุณหะวัณ